آداب معاشرت با مردم (حقوق همسایگان و نیکی به آنها)
رسول رخدا (صلی الله علیه و آله) فرمودند: پیوسته جبرئیل مرا وصیت می نمود به رعایت همسایه تا آن جا که گمان می کردم برای او میراثی قرار خواهد داد.
و باز می فرمایند: هر که همسایه خود را آزار دهد حق تعالی بوی بهشت را بر او حرام گرداند و مأوای او جهنم باشد.
امام صادق علیه السلام می فرمایند: هر کس آزار خود را از همسایه باز دارد حق تعالی در روز قیامت از گناهان او درگذرد.
می دانید که حضرت رسول اکرم و ائمه علیهم السلام سفارش بسیار به انفاق مال و یا قرض دادن و سیر کردن گرسنگان نموده اند. در روایت است که از ایشان پرسیدند: آیا در مال حقی به غیر از زکوة هست؟ فرمودند: بله، نیکی و احسان کردن به خویشاوندانی که با تو بدی کنند و احسان کردن به همسایه ی مسلمان، به درستی که به من ایمان ندارد کسی که شب سیر می خوابد و همسایه ی مسلمانش گرسنه است. در حدیث دیگری پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرموده اند: از جمله حقوق مال، حق ماعون است که حق تعالی برای کسی که منع آن نماید وعده ی جهنم داده است. ماعون، قرضی است که به همسایه دهند و یا نیکی که به ایشان کنند یا ضروریات خانه که به آن ها عاریه دهند. در ادامه راوی عرض کرد: که ما همسایگانی داریم که اگر چیزی به ایشان عاریه بدهیم آن را می شکنند و ضایع می کنند. آیا در این صورت اگر به ایشان ندهیم بر ما گناهی است؟ فرمودند: اگر چنین باشد گناهی بر شما نیست.
اما روایتی زیبا و آموزنده:
هرگز از دادن مال خود به دیگران (به هر شکل) دریغ نکنیم زیرا گاهی ممکن است باعث شود از مرگ نجات یابیم. در روایتی معتبر آمده است:
روزی چند اسیر کافر را به نزد پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) آوردند سپس یکی از ایشان را جلو آوردند که گردنش را بزنند، در آن حال حضرت جبریل نازل شد و فرمود: یا محمد، این اسیر را که می خواهی گردنش را بزنی به مردم طعام می خورانید، مهمان داری می کرد، خرج هایی که در میان قبیله می شد می داد، بارهای گران اهل خود را بر دوش خود بر می داشت سپس حضرت به آن اسیر فرمودند: که حق تعالی چنین وحی فرستاده است و من تو را به خاطر این خصلت ها از کشتن آزاد کردم. اسیر گفت: پروردگار تو این خصلت ها را دوست می دارد . حضرت فرمودند: بله اسیر گفت: شهادت می دهم به وحدانیت خدا و به پیغمبری تو به حق آن خداوندی که تو را به راستی فرستاده است، هرگز از مال خود کسی را بر نگردانیده ام.
ما را شب دیدار بود هر شب جمعه