خلاصه اي از «سخنراني پيامبر اسلام(ص) در روز غدير»
• اعلان رسمي ولايت و امامت دوازده امام عليهم السلام
• معرفي اميرالمؤمنين عليه السلام به دست پيامبر(ص)
• تاکيد بر توجه امت به مسئله امامت
• اشاره به کارشکنيهاي منافقين
• پيروان اهل بيت عليه السلام و دشمنان ايشان
• حلال و حرام، واجبات و محرمات
به نام خداوند بخشنده ي مهربان
حمد و سپاس خدايي را که در يگانگي خود بلند مرتبه، و در تنهايي و فرد بودنش نزديک است در قدرت و سلطه خود با جلالت و در ارکان خود عظيم است. علم او به همه چيز احاطه دارد در حالي که در جاي خود است، و همه مخلوقات را با قدرت و برهان خود تحت سيطره دارد.
بالاتر از آن است که چشمها او را درک کنند ولي او چشمها را درک ميکند و او لطف کننده و آگاه است.
هيچکس نميتواند با ديدن به صفت او راه يابد، و کسي به چگونگي او از سر و آشکار دست نمييابد مگر به آنچه خود خداوند عز و جل راهنمايي کرده است.
شهادت ميدهم اوست خدايي که همه چيز در مقابل عظمت او تواضع کرده و همه چيز در مقابل عزت او ذليل شده و همه چيز در برابر قدرت او سر تسليم فرود آورده و همه چيز در برابر هيبت او خاضع شده اند.
براي او ضدي و همراه او معارضي نبوده است. يکتا و بي نياز است. زاييده نشده و نميزايد و براي او هيچ همتايي نيست. خداي يگانه و پروردگار با عظمت.
براي خداوند بر نفْس خود به عنوان بندگي او اقرار ميکنم، و شهادت ميدهم براي او به پروردگاري، و آنچه به من وحي نموده ادا مينمايم از ترس آنکه مبادا اگر انجام ندهم عذابي از او بر من فرود آيد که هيچکس نتواند آن را دفع کند، زيرا خداوند به من اعلام فرموده که اگر آنچه در حق علي بر من نازل نموده ابلاغ نکنم رسالت او را نرساندهام و براي من حفظ از شر مردم را ضمانت نموده و خدا کفايت کننده و کريم است.
خداوند به من چنين وحي کرده است: «اي پيامبر ابلاغ کن آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده- درباره علي، يعني خلافت علي بن ابي طالب- و اگر انجام ندهي رسالت او را نرسانده اي و خداوند تو را از مردم حفظ ميکند».
جبرئيل سه مرتبه بر من نازل شد و از طرف خداوند سلام پروردگارم- که او سلام است- مرا مامور کرد که در اين اجتماع بپا خيزم و بر هر سفيد و سياهي اعلام کنم که «علي بن ابي طالب برادر من و وصي من و جانشين من بر امتم و امام بعد از من است. نسبت او به من همانند هارون به موسي است جز اينکه پيامبري بعد از من نيست و او صاحب اختيار شما بعد از خدا و رسولش است.»
و خداوند در اين مورد آيهاي از کتابش بر من نازل کرده است: «صاحب اختيار شما خدا و رسولش هستند و کساني که ايمان آورده و نماز را بپا ميدارند و در حال رکوع زکات ميدهند»، و علي بن ابي طالب است که نماز را بپا داشته و در حال رکوع زکات داده و در هر حال خداوند عز و جل را قصد ميکند.
اي مردم! من از جبرئيل درخواست کردم از خدا بخواهد تا مرا از ابلاغ اين مهم معاف بدارد، زيرا از کمي متقين و زيادي منافقين و فساد ملامت کنندگان و حيلههاي مسخره کنندگان اسلام اطلاع دارم.
بعد از همه اينها، خداوند از من راضي نميشود مگر آنچه در حق علي بر من نازل کرده ابلاغ نمايم.
اي مردم! اين آخرين باري است که تو چنين اجتماعي بپا ميايستم، پس بشنويد و اطاعت کنيد و در مقابل امر خداوند پروردگارتان سر تسليم فرود آوريد، چرا که خداوند عز و جل صاحب اختيار شما و معبود شماست، و بعد از خداوند رسولش و پيامبرش که شما را مخاطب قرار داده، و بعد از من علي صاحب اختيار شما و امام شما به امر خداوند است، و بعد از او امامت در نسل من از فرزندان اوست تا روزي که خدا و رسولش را ملاقات خواهيد کرد.
حلالي نيست مگر آنچه خدا و رسولش و امامان حلال کرده باشند، و حرامي نيست مگر آنچه خدا و رسولش و امامان بر شما حرام کرده باشند. خداوند عز و جل حلال و حرام را به من شناسانده است، و آنچه پروردگارم از کتابش و حلال و حرامش به من آموخته به او سپردهام.
اي مردم! علي را فضيلت دهيد. هيچ علمي نيست مگر آنکه خداوند آن را در من جمع کرده است و هر علمي را که آموختهام در امام المتقين جمع نمودهام، و هيچ علمي نيست مگر آنکه آن را به علي آموختهام. اوست «امام مبين» که خداوند در سوره يس ذکر کرده است: «و هر چيزي را در امام مبين جمع کرديم»
اي مردم! از علي به سوي ديگري گمراه نشويد، و از او روي برمگردانيد و از ولايت او سرباز نزنيد. اوست که به حق هدايت نموده و به آن عمل ميکند، و باطل را ابطال نموده و از آن نهي مينمايد، و در راه خدا سرزنش ملامت کنندهاي او را مانع نميشود.
علي اول کسي است که به خدا و رسولش ايمان آورد و هيچکس در ايمان به من بر او سبقت نگرفت. اي مردم! او را فضيلت دهيد که خدا او را فضيلت داده است، و او را قبول کنيد که خداوند او را منصوب نموده است.
اي مردم! او از طرف خداوند امام است، و هر کس ولايت او را انکار کند خداوند هرگز توبهاش را نميپذيرد و او را نميبخشد.
حتمي است بر خداوند که با کسي که با او مخالفت نمايد چنين کند و او را به عذابي شديد تا ابديت و تا آخر روزگار معذب نمايد.
پس بپرهيزيد از اينکه با او مخالفت کنيد و گرفتار آتشي شويد که هيزم آن مردم و سنگها هستند و براي کافران آماده شده است.
اي مردم! به خدا قسم پيامبران و رسولان پيشين به من بشارت دادهاند، و به خدا قسم من خاتم پيامران و مرسلين و حجت بر همه مخلوقين از اهل آسمانها و زمينها هستم. هر کس در اين مطالب شک کند مانند کفر جاهليت اول کافر شده است. و هر کس در چيزي از اين گفتار من شک کند در همه آنچه بر من نازل شده شک کرده است، و هر کس در يکي از امامان شک کند در همه آنان شک کرده است، و شک کننده درباره ما در آتش است.
ملعون است ملعون است، مورد غضب است مورد غضب است کسي که اين گفتار مرا رد کند و با آن موافق نباشد.
بدانيد که جبرئيل از جانب خداوند اين خبر را براي من آورده است و ميگويد: «هر کس با علي دشمني کند و ولايت او را نپذيرد لعنت و غضب من بر او باد». هر کس ببيند براي فردا چه پيش فرستاده است.
اي مردم! قرآن را تدبر نماييد و آيات آن را بفهميد و در محکمات آن نظر کنيد و به دنبال متشابه آن نرويد. به خدا قسم، باطن آن را براي شما بيان نميکند و تفسيرش را برايتان روشن نميکند مگر اين شخصي که دست او را ميگيرم و او را به سوي خود بالا ميبرم و بازوي او را ميگيرم و با دستم او را بلند ميکنم و به شما ميفهمانم که: «هر کس من صاحب اختيار اويم اين علي صاحب اختيار اوست». و او علي بن ابي طالب برادر و جانشين من است، و ولايت او از جانب خداوند عز و جل است که بر من نازل کرده است.
بدانيد که اميرالمؤمنين بودن بعد از من براي احدي جز او حلال نيست.
سپس پيامبر(ص) دستش را بر بازوي علي(ع) زد و آن حضرت را بلند کرد و اين در حالي بود که اميرالمؤمنين عليه السلام از زماني که پيامبر(ص) بر فراز منبر آمده بود يک پله پايينتر از مکان حضرت ايستاده بود و نسبت به صورت حضرت به طرف راست مايل بود که گويي هر دو در يک مکان ايستاده اند.
پس پيامبر(ص) با دستش او را بلند کرد و هر دو دست را به سوي آسمان باز نمود و علي عليه السلام را از جا بلند نمود تا حدي که پاي آن حضرت موازي زانوي پيامبر(ص) رسيد. سپس فرمود: اي مردم! چه کسي بر شما از خودتان صاحب اختيارتر است؟ گفتند: خدا و رسولش.
فرمود: بدانيد که هر کس من صاحب اختيار اويم اين علي صاحب اختيار اوست.
پروردگارا، به امر تو ميگويم: «خداوندا دوست بدار هر کس علي را دوست بدارد و دشمن بدار هر کس علي را دشمن بدارد، و ياري کن هر کس علي را ياري کند و خوار کن هر کس علي را خوار کند، و لعنت نما هر کس علي را انکار کند و غضب نما بر هر کس که حق علي را انکار نمايد».
پروردگارا، تو هنگام روشن شدن اين مطلب و منصوب نمودن علي در اين روز اين آيه را درباره او نازل کردي: «امروز دين شما را برايتان کامل نمودم و نعمت خود را بر شما تمام کردم و اسلام را به عنوان دين شما راضي شدم».
و فرمودي: «دين نزد خداوند اسلام است».
و فرمودي:« هر کس ديني غير از اسلام انتخاب کند هرگز از او قبول نخواهد شد و او در آخرت از زيانکاران خواهد بود».
پروردگارا، تو را شاهد ميگيرم که من ابلاغ نمودم.
اي مردم! خداوند دين شما را با امامت او کامل نمود، پس هر کس اقتدا نکند به او و به کساني که جانشين او از فرزندان من و از نسل او هستند تا روز قيامت و روز رفتن به پيشگاه خداوند عز و جل، چنين کساني اعمالشان در دنيا و آخرت از بين رفته و در آتش دائمي خواهند بود. عذاب از آنان تخفيف نمييابد و به آنها مهلت داده نميشود.
اي مردم! اين علي است که ياري کنندهترين شما نسبت به من و سزاوارترين شما به من و نزديکترين شما به من عزيزترين شما نزد من است.
خداوند عز و جل و من از او راضي هستيم. هيچ آيه رضايتي در قرآن نازل نشده مگر درباره او، و هيچگاه خداوند مومنين را مورد خطاب قرار نداده مگر آنکه ابتدا او مخاطب بوده است، و هيچ آيه مدحي در قران نيست مگر درباره او.
اي مردم! شيطان آدم را با حسد از بهشت بيرون کرد. مبادا به علي حسد کنيد که اعمالتان نابود شود و قدم هايتان بلغزد. آدم به خاطر يک گناه به زمين فرستاده شد در حالي که انتخاب شده خداوند عز و جل بود، پس شما چگونه خواهيد بود در حالي که شماييد و در بين شما دشمنان خدا هستند.
بدانيد که با علي دشمني نميکند مگر شقي و با علي دوستي نميکند مگر با تقوي، و به او ايمان نميآورد مگر مومن مخلص. به خدا قسم سوره «والعصر»: درباره علي نازل شده است؛ "قسم به عصر، انسان در زيان است" مگر علي که ايمان آورد و به حق و صبر راضي شد.
اي مردم! من خدا را شاهد گرفتم و رسالتم را به شما ابلاغ نمودم، و بر عهده رسول جر ابلاغ روشن چيزي نيست.
اي مردم! ايمان آوريد به خدا و رسولش و به نوري که همراه او نازل شده است، قبل از آنکه هلاک کنيم وجوهي را و آن صورتها را به پشت برگردانيم يا آنان را مانند اصحاب سبت لعنت کنيم». به خدا قسم، از اين آيه قصد نشده است مگر قومي از اصحابم که آنان را به اسم و نسبشان ميشناسم، ولي مامورم بر آنان پرده پوشي کنم.
پس هر کس عمل کند مطابق آنچه در قلبش از حب يا بغض نسبت به علي مييابد، اي مردم! نور از جانب خداوند عز و جل در من نهاده شده و سپس در علي بن ابي طالب و بعد در نسل او تا مهدي قائم، که حق خداوند و هر حقي که براي ما باشد ميگيرد، چرا که خداوند عز و جل ما را بر کوتاهي کنندگان و بر معاوندان و مخالفان و خائنان و گناهکاران و ظالمان و غاصبان از همه عالميان حجت قرار داده است.
اي مردم! شما را ميترسانم و انذار مينمايم که من رسول خدا هستم، و قبل از من پيامبران بوده اند! آيا اگر من بميرم يا کشته شوم شما عقب گرد مينماييد؟ هر کس به عقب برگردد به خدا ضرري نميرساند، و خداوند به زودي شاکرين و صابرين را پاداش ميدهد. بدانيد که علي است توصيف شده به صبر و شکر و بعد از او فرزندانم از نسل او چنيناند.
اي مردم! بعد از من اماماني خواهند بود که به آتش دعوت ميکنند و روز قيامت کمک نميشوند.
اي مردم! خداوند و من از آنان بيزار هستيم. اي مردم! آنان و يارانشان و تابعينشان و پيروانشان در پايينترين درجه آتشند و چه بد است جاي متکبران، بدانيد که آنان «اصحاب صحيفه» هستند، پس هر يک از شما در صحيفه خود نظر کند.
راوي ميگويد: وقتي پيامبر(ص) نام «اصحاب صحيفه» را آورد اکثر مردم منظور حضرت از اين کلام را نفهميدند و برايشان سوال انگيز شد، و فقط عده کمي مقصود حضرت را فهميدند.
اي مردم! من امر خلافت را به عنوان امامت و وراثت آن در نسل خودم تا روز قيامت به وديعه ميسپارم، و من رسانيدم آنچه مامور به ابلاغش بودم تا حجت باشد بر حاضر و غايب و بر همه کساني که حضور دارند يا ندارند، به دنيا آمدهاند يا نيامدهاند. پس حاضران به غايبان و پدران به فرزندان تا روز قيامت برسانند.
و به زودي امامت را بعد از من به عنوان پادشاهي و با ظلم و زور ميگيرند. خداوند غاصبين و تعدي کنندگان را لعنت کند.
اي مردم! خداوند مرا امر و نهي نموده است و من هم به امر الهي علي را امر و نهي نمودهام، و علم امر و نهي نزد اوست. پس امر او را گوش دهيد تا سلامت بمانيد، و او را اطاعت کنيد تا هدايت شويد و نهي او را قبول کنيد تا در راه درست باشيد و به سوي مقصد و مراد او برويد، و راههاي بيگانه شما را از راه او منحرف نکند.
اي مردم! من راه مستقيم خداوند هستم که شما را به پيروي آن امر نموده، و سپس علي بعد از من، و سپس فرزندانم از نسل او که امامان هدايتاند، به حق هدايت ميکنند و به ياري حق به عدالت رفتار ميکنند. بدانيد که دشمنان ايشان سُفهاي گمراه و برادران شياطيناند که اباطيل را از روي غرور به يکديگر ميرسانند.
بدانيد که دوستان اهل بيت کسانياند که خداوند عز و جل آنان را توصيف کرده و فرموده است: «... کساني که ايمان آوردهاند و ايمانشان را با ظلم نپوشاندهاند، آناناند که برايشان امان است و آنان هدايت يافتگان اند».
بدانيد که دوستان ايشان کسانياند که ايمان آوردهاند و به شک نيفتاده اند.
بدانيد که دوستان ايشان کسانياند که با سلامتي و در حال امن وارد بهشت ميشوند، و ملائکه با سلام به ملاقات آنان ميآيند و ميگويند:«سلام بر شما، پاکيزه شديد، پس براي هميشه داخل بهشت شويد»
بدانيد که دوستان ايشان کساني هستند که بهشت براي آنان است و در آن بدون حساب روزي داده ميشوند.
بدانيد که دشمنان اهل بيت کسانياند که به شعلههاي آتش وارد ميشوند.
بدانيد که دشمنان ايشان کسانياند که از جهنم در حالي که ميجوشد صداي وحشتناکي ميشنوند و شعله کشيدن را ميبينند.
بدانيد که دشمنان ايشان کسانياند که خداوند عز و جل ميفرمايد:«هر گاه گروهي را در جهنم مياندازند خزانه داران دوزخ از ايشان ميپرسند: آيا ترسانندهاي براي شما نيامد؟ ميگويند: چرا، براي ما نذير و ترساننده آمد ولي ما او را تکذيب کرديم و گفتيم: خداوند هيچ چيز نازل نکرده است، و شما در گمراهي بزرگ هستيد و ميگويند: اگر ميشنيديم يا فکر ميکرديم در اصحاب آتش نبوديم. به گناه خود اعتراف کردند، پس دور باشند اصحاب آتش»
اي مردم! بدانيد که من نذير و ترسانندهام و علي بشارت دهنده است.
اي مردم! بدانيد که من منذر و برحذر دارندهام و علي هدايت کننده است.
اي مردم! من پيامبرم و علي جانشين من است.
اي مردم! بدانيد که من پيامبرم و علي امام و وصي بعد از من است، و امامان بعد از او فرزندان او هستند. بدانيد که من پدر آنانم و آنها از صُلب او به وجود ميآيند.
بدانيد که آخرين امامان، مهدي قائم از ماست، اوست غالب بر اديان، اوست انتقام گيرنده از ظالمان، اوست فاتح قلعهها و منهدم کننده آنها، اوست غالب بر هر قبيلهاي از اهل شرک و هدايت کننده آنان.
بدانيد که اوست استفاده کننده از دريايي عميق. اوست که هر صاحب فضيلتي را به قدر فضلش و هر صاحب جهالتي را به قدر جهلش نشانه ميدهد. اوست انتخاب شده و اختيار شده خداوند، اوست وارث هر علمي و احاطه دارنده به هر فهمي.
بدانيد که اوست خبر دهنده از پروردگارش، و بالا برنده آيات الهي. اوست هدايت يافته محکم بنيان. اوست که کارها به او سپرده شده است اوست که پيشينيان به او بشارت دادهاند، اوست که به عنوان حجت باقي ميماند و بعد از او حجتي نيست. هيچ حقي نيست مگر همراه او، و هيچ نوري نيست مگر نزد او.
بدانيد او کسي است که غالبي بر او نيست و کسي بر ضد او کمک نميشود. اوست ولي خدا در زمين و حکم کننده او بين خلقش و امين او بر نهان و آشکارش.
بدانيد که من بعد از پايان خطابهام شما را به دست دادن با من به عنوان بيعت با او و اقرار به او، و بعد از من به دست دادن با خود او فرا ميخوانم.
بدانيد که من با خدا بيعت کردهام و علي با من بيعت کرده است، و من از جانب خداوند براي او از شما بيعت ميگيرم. «کساني که با تو بيعت ميکنند در واقع با خدا بيعت ميکنند، دست خداوند بر روي دست آنان است. پس هر کس بيعت را بشکند بر ضرر خود اوست، و هر کس به آنچه با خدا عهد بسته وفادار باشد خداوند به او اجر عظيمي عنايت خواهد کرد»
اي مردم! به حج خانه خدا برويد. هيچ خانداني به خانه خدا وارد نميشوند مگر آنکه مستغني ميگردند و شاد ميشوند، و هيچ خانداني آن را ترک نميکنند مگر آنکه منقطع ميشوند و فقير ميگردند. اي مردم! با دين کامل و با تفقُّه و فهم به حج خانه خدا برويد و از آن مَشاهد مُشرفه جز با توبه و دست کشيدن از گناه برمگرديد.
اي مردم! نماز را بپا داريد و زکات را بپردازيد همانطور که خداوند عز و جل به شما فرمان داده است و اگر زمان طويلي بر شما گذشت و کوتاهي نموديد يا فراموش کرديد، علي صاحب اختيار شماست و براي شما بيان ميکند، او که خداوند عز و جل بعد از من به عنوان امين بر خلقش او را منصوب نموده است، او از من است و من از اويم.
بدانيد که حلال و حرام بيش از آن است که من همه آنها را بشمارم و معرفي کنم و بتوانم در يک مجلس به همه حلالها دستور دهم و از همه حرامها نهي کنم. پس مامورم که از شما بيعت بگيرم و با شما دست بدهم بر اينکه قبول کنيد آنچه از طرف خداوند عز و جل درباره اميرالمؤمنين علي و جانشينان بعد از او آوردهام که آنان از نسل من و اويند، و آن موضوع امامتي است که فقط در آنها بپا خواهد بود، و آخر ايشان مهدي است تا روزي که خداي مدبر قضا و قدر را ملاقات کند.
اي مردم! هر حلالي که شما را بدان راهنمايي کردم و هر حرامي که شما را از آن نهي نمودم، هرگز از آنها برنگشتهام و تغيير ندادهام. اين مطلب را به ياد داشته باشيد و آن را حفظ کنيد و به يکديگر سفارش کنيد و آن را تبديل نکنيد و تغيير ندهيد.
بدانيد که بالاترين امر به معروف آن است که سخن مرا بفهميد و آن را به کساني که حاضر نيستند برسانيد و او را از طرف من به قبولش امر کنيد و از مخالفتش نهي نماييد، چرا که اين دستوري از جانب خداوند عز و جل و از نزد من است، و هيچ امر به معروف و نهي از منکري نميشود مگر با امام معصوم.
اي مردم! شما بيش از آن هستيد با يک دست و در يک زمان با من دست دهيد، و پروردگارم مرا مامور کرده است که از زبان شما اقرار بگيرم درباره آنچه منعقد نمودم براي علي اميرالمؤمنين و اماماني که بعد از او ميآيند و از نسل من و اويند، چنانکه به شما فهماندم که فرزندان من از صلب اويند.
پس همگي چنين بگوييد:«ما شنيديم و اطاعت ميکنيم و راضي هستيم و سر تسليم فرود ميآوريم درباره آنچه از جانب پروردگار ما و خودت به ما رساندي درباره امر امامت امامان، علي اميرالمؤمنين و اماماني که از صلب او به دنيا ميآيند. بر اين مطلب با قلبهايمان و با جانمان و با زبانمان و با دستانمان با تو بيعت ميکنيم. بر اين عقيده زندهايم و با آن ميميريم و روز قيامت با آن محشور ميشويم.
تغيير نخواهيم داد و تبديل نميکنيم و شک و انکار نمينماييم و ترديد به دل راه نميدهيم و از اين قول برنمي گرديم و پيمان را نميشکنيم.
تو ما را به موعظه الهي نصيحت نمودي درباره علي اميرالمؤمنين و اماماني که گفتي بعد از او از نسل تو و فرزندان اويند، يعني حسن و حسين و آنان که خداوند بعد از آن دو منصوب نموده است.
هرگز در پي تغيير اين عهد نيستيم و خداوند (در اينباره) از نفسهايمان دگرگوني نبيند.
ما اين مطالب را از قول تو به نزديک و دور از فرزندانمان و فاميلمان ميرسانيم، و خدا را بر آن شاهد ميگيريم. خداوند در شاهد بودن کفايت ميکند و تو نيز بر اين اقرار ما شاهد هستي.»
اي مردم! با خدا بيعت کنيد و با من بيعت نماييد و با علي اميرالمؤمنين و حسن و حسين و امامان از ايشان در دنيا و آخرت، به عنوان امامتي که در نسل ايشان باقي است بيعت کنيد، خداوند بيعت شکنان را هلاک و وفاداران را مورد رحمت قرار ميدهد.
اي مردم! آنچه به شما گفتم بگوييد، و به علي به عنوان «اميرالمؤمنين» سلام کنيد و بگوييد: «شنيديم و اطاعت کرديم، پروردگارا مغفرتِ تو را ميخواهيم و بازگشت به سوي توست».
و بگوييد«حمد و سپاس خداي را که ما را به اين راه هدايت کرد، و اگر خداونند هدايت نميکرد ما هدايت نميشديم. فرستادگان پروردگارمان به حق آمدهاند».
خدايا، به خاطر آنچه ادا کردم و امر نمودم مومنين را بيامرز، و بر منکرين که کافرند غضب نما، و حمد و سپاس مخصوص خداوند عالم است.
ما را شب دیدار بود هر شب جمعه